Dobre kilka lat temu w Polsce zawitała moda na piłki gimnastyczne w biurze. Miały one redukować ból pleców i wymuszać prawidłową postawę ciała podczas pracy. Jednak czy na pewno krzesło jest tak złe, jak je malują, a piłki gimnastyczne są taką dobrą opcją do naszej przestrzeni biurowej?
Skąd pomysł na piłki gimnastyczne w miejscu pracy
Skąd wzięła się moda na to, by swoją kiepską postawę ciała ratować niestabilną piłką? Z pewnością wzięło się to z faktu, że piłki są wszechstronnie używane na siłowniach czy w gabinetach rehabilitacyjnych, czemu więc nie miałyby być pomocne także w biurze? Wielu fizjoterapeutów zgadza się co do tego, że brak ruchu jest szkodliwy dla naszego ciała. Prawdopodobnie z tego powodu zrodził się pomysł piłki w biurze. Piłka przez to, że jest niestabilna, wymusza na nas prawidłową postawę ciała podczas siedzenia i prosty kręgosłup. By utrzymać równowagę, musimy zaangażować do tego nasze mięśnie, których nie używamy, siedząc na biurowym fotelu. Podstawowe założenie brzmi: siedzenie na piłce przy biurku ma nauczyć nas dobrych nawyków, tak, byśmy naturalnie utrzymywali dobrą postawę w ciągu dnia. Niestabilne podłoże zmusza ciało do aktywacji mięśni głębokich, odpowiedzialnych za stabilizację tułowia. To właśnie ten mechanizm miał przekonać pracowników biurowych do wymiany foteli na dmuchane kule.
Jakie wady ma piłka do siedzenia przy biurku
Prozdrowotne właściwości piłki gimnastycznej zostały udowodnione, tutaj nie mamy żadnych wątpliwości. Jednak czy piłka do siedzenia przy biurku to dobry pomysł? Z pewnością należy tutaj zachować ostrożność. Dlaczego? Ponieważ jeśli przesiadamy się z krzesła biurowego na dmuchaną piłkę z powodu bólu pleców, powinniśmy najpierw zbadać jego przyczynę u fizjoterapeuty. Być może problemem wcale nie jest fotel biurowy. Jeśli zaś zaczniemy korzystać z piłki na własną rękę bez pomocy specjalisty, możemy zrobić sobie krzywdę. Nierozważne korzystanie może doprowadzić do obciążenia kręgosłupa i zgniecenia tkanek miękkich, co może spotęgować już istniejący ból pleców.
Ponadto, siedzenie na piłce przy biurku angażuje wiele mięśni, które muszą być cały czas spięte, co może prowadzić do częstszych skurczy mięśni. Długotrwałe napięcie powoduje zmęczenie mięśniowe, a w efekcie przymusowe przyjęcie błędnej pozycji. Organizm, broniąc się przed przeciążeniem, zaczyna kompensować wysiłek poprzez odchylenia i skręty, które są szkodliwe dla kręgosłupa. W praktyce efekt może być odwrotny do zamierzonego — zamiast poprawy postawy obserwujemy jej pogorszenie, zwłaszcza po kilku godzinach nieprzerwanego siedzenia. Warto również pamiętać, że ciało przyzwyczajone do stabilnego wsparcia nie zawsze potrafi skutecznie utrzymać ergonomiczną postawę na ruchomej powierzchni przez cały dzień pracy.
Piłka gimnastyczna w pracy a przepisy BHP
O krześle i przestrzeni biurowej i tego, jak powinna wyglądać, możemy przeczytać w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy. Możemy w nim przeczytać, że krzesło powinno zapewniać naturalne położenie rąk z zachowaniem kąta prostego w ramionach. Ponadto, w punkcie 5.1 jest napisane, że krzesło biurowe musi posiadać dostateczną stabilność, oparcie musi być zgodne z wymiarami ciała osoby pracującej, tył siedziska musi być wyprofilowany i posiadał podłokietniki. Piłka do siedzenia przy biurku nie spełnia żadnego z powyższych wymagań. Nie powinna być zatem zastępstwem za krzesło biurowe.
Nie jest ona dobrą alternatywą do siedzenia przy biurku w rozumieniu norm bezpieczeństwa. Brak oparcia, niemożność regulacji wysokości oraz brak podłokietników sprawiają, że piłka nie gwarantuje odpowiednich warunków pracy określonych prawem. W przypadku kontroli inspekcji pracy pracodawca, który dopuszcza do stałego korzystania z piłek zamiast foteli, naraża się na naruszenie przepisów dotyczących stanowisk pracy biurowej. Nawet jeśli pracownik dobrowolnie wybiera takie rozwiązanie, odpowiedzialność za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy spoczywa na pracodawcy. Piłka zdecydowanie jest pomocna przy bólach kręgosłupa, warto mieć ją w biurze, by móc z niej korzystać w trakcie przerw. Jeśli korzystalibyśmy z piłki dodatkowo w chwilach wolnych, być może pomoże nam to zredukować napięcie mięśniowe i wpłynąć korzystnie na samopoczucie.